Uprawniony z patentu może zakazać osobie trzeciej, która nie ma jego zgody, korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy polegający na:

• wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku lub
  
• stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem.
  

Uprawniony z patentu może w drodze umowy udzielić innej osobie upoważnienia (licencji) do korzystania z jego wynalazku (umowa licencyjna).
Patent jest zbywalny i podlega dziedziczeniu. Umowa o przeniesienie patentu wymaga, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej. Przeniesienie patentu staje się skuteczne wobec osób trzecich z chwilą wpisu tego przeniesienia do rejestru patentowego.

Uprawniony z patentu lub z licencji nie może nadużywać swego prawa, w szczególności przez uniemożliwianie korzystania z wynalazku przez osobę trzecią, jeżeli jest ono konieczne do zaspokojenia potrzeb rynku krajowego, a zwłaszcza gdy wymaga tego interes publiczny, a wyrób jest dostępny społeczeństwu w niedostatecznej ilości lub jakości albo po nadmiernie wysokich cenach.
Nie narusza się patentu przez:

• korzystanie z wynalazku dotyczącego środków komunikacji i ich części lub urządzeń, które znajdują się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej czasowo, a także przedmiotów, które znajdują się na tym obszarze w komunikacji tranzytowej;
  
• korzystanie z wynalazku dla celów państwowych w niezbędnym wymiarze, bez prawa wyłączności, jeżeli jest to konieczne do zapobieżenia lub usunięcia stanu zagrożenia ważnych interesów Państwa, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego (za wynagrodzeniem);
  
• stosowanie wynalazku do celów badawczych i doświadczalnych, dla dokonania jego oceny, analizy albo nauczania;
  
• korzystanie z wynalazku, w niezbędnym zakresie, dla wykonania czynności, jakie na podstawie przepisów prawa są wymagane dla uzyskania rejestracji bądź zezwolenia, stanowiących warunek dopuszczenia do obrotu niektórych wytworów ze względu na ich przeznaczenie, w szczególności środków farmaceutycznych;
  
• wykonanie leku w aptece na podstawie indywidualnej recepty lekarskiej.

Wynalazek zgłaszany jako patent musi spełniać kilka wymogów:

• musi być merytorycznie poprawny - tzn. musi "działać, nadawać się do stosowania",
  
• w jego "idei" musi być zawarty element "całkowitej nowości" - uniemożliwia to zastrzeganie drobnych racjonalizacji jako patentów,
  
• musi dawać się jasno i klarownie opisać oraz mieć ściśle określony zakres zastosowań,
  
• musi mieć pełną dokumentację techniczną,
  
• właściciel wynalazku musi przedstawić jego w pełni funkcjonalny prototyp lub w przypadku dużych obiektów (jak np. śruba okrętowa) przedstawić jego model w mniejszej skali. W przypadku patentowania procedur czy struktur organizacyjno-technicznych, musi istnieć choć jedno udokumentowane skuteczne zastosowanie tychże,
  
• wynalazek nie może być trywialny - tzn. nie może to być coś, co jest już od dawna w powszechnym użyciu - uniemożliwia to opatentowanie np. koła czy guzika.

Nie udziela się patentów na:

• nowe odmiany roślin i ras zwierząt oraz biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt,
  
• sposoby leczenia chorób w dziedzinie medycyny i weterynarii oraz ochrony roślin,
  
• wynalazki, z których korzystanie było by sprzeczne z obowiązującym prawem lub porządkiem publicznym,
  programy do maszyn cyfrowych,
  
• produkty przemian jądrowych,
  
• naukowe zasady i odkrycia.